سایه سنگین پیر پسر بر پسر فوتبالی سینمایی ایران

یادداشت روز به قلم رحمان سعادت؛

سایه سنگین پیر پسر بر پسر فوتبالی سینمایی ایران

بیش از یک دهه است که پژمان جمشیدی حرف اول در سینمایی ایران را می زند. شاید اگر پژمان نبود، اقتصاد سینمایی ایران دچار بحران و کسادی می شد. تعدادی کثیری از مردم، با دیدن نام پژمان جمشیدی روی تابلوی سینماها و یا پوستر فیلم ها در شبکه های نمایشی، تصمیم به خرید بلیط می گرفتند، تا برای ساعتی با طنازی و شوخی های پژمان مشکلات زندگی را فراموش کنند.
اما چرا پژمان یک دهه بر سینمایی ایران فرمانروایی کرد؟ علیرغم وجود بازیگران حرفه ای و کمدین های درجه یک، پژمان با اختلاف در رتبه اول بود. دلایل متعددی برای اوج یک بازیگر (که از دنیای فوتبال به دنیایی سینما بود) می توان ذکر کرد. پژمان با نوع بازیگری کمدی خود مردم را جذب سینما می کرد؛ که البته این جذابیت ریشه در نوع ویژگی شوخ طبی شخصی وی دارد که قابل تقلید نیست. در پنج سال اول حضور او در سینما و تلویزیون پژمان رشد کرد. ترکیب شوخ طبی ذاتی وی با تکنیک بازیگری، عامل رشد وی بود. اما در ۵ سال اخیر یک نوع تکرار از پژمان مشاهده می کنیم. گر چه وی چند نقش جدی بازی کرده است، اما در نقش جدی قابل مقایسه با بازیگران صاحب نام نیست. علاوه بر استعداد ذاتی او در کمدی، ابر و باد و ماه و همچنین سیاست های سخت گیرانه مدیریت سینمایی در چند سال گذشته، میدان را برای بازیگران ناب تنگ و برای کمدین های امثال پژمان فراخ کرد، تا فیلم های او بی رقیب باشد. فیلم های او برای اینکه بیشتر بفروشد، هر بار سبک تر و بی محتوا تر بود. اما با تغییر دولت و معاون سینمایی وزارت ارشد، به صورت ناباورانه فیلم های همچون پیر پسر و زن و بچه مجوز اکران گرفتند. فیلم پیر پسر نشان داد، بازیگران صاحب سبک مانند حسن پورشیرازی و حامد بهداد و لیلا حاتمی با بازیگران درجه دو و سه فاصله زیاد دارند. یکی از دلایلی که فیلم های پژمان می فروخت، نبود و یا عدم مجوز به فیلم های فاخر بود. عده ای مردم را متهم می کردند که مردم دوست دارند پول به فیلم کمدی سخیف بدهند. فیلم های مثل شهر هرت، بخارست، تگزاس، جزایر قناری، دایناسور. آیا واقعا سلیقه مردم چنین فیلم های سخیف بود یا نه؟ اکران فیلم زن و بچه و پیر پسر سبب شد مردم به فیلم هایی مانند جزایری قناری، دایناسور (که همزمان با فیلم های پیر پسرو و زن و بچه اکران شدند) اعتنا نکنند. پیر پسر سال ۱۴۰۰ ساخته شد، ولی مجوز نگرفت و سه سال منتظر کسب مجوز بود. سه سال مردم از دیدن سینمای ناب محروم بودند. کج سلیقه ای رییس سینمای وقت به دلیل ذهنیت منفی به فیلم های روشن فکری سبب شد فیلم های کمدی سخیف، هم فرهنگ و هم اقتصاد سینما را تنزل دهند. اگر چند سال پیش فیلم “برادران لیلا” مجوز می گرفت، مطمئنا مردم پول خود را به فیلم هایی مانند هتل و غیره نمی دادند. وزیر ارشاد دولت حاضر علیرغم تحت فشار بودن نشان داد که می توان از سینمای فاخر حمایت کرد. باید هنر ناب از هنر قلابی جدا شود تا عیار هنر مشخص شود. به نظر می رسد با تغییر نگرش ها، یک نوع همگرایی در حال رخ دادن است. مجوز گرفتن فیلم هایی که پشت درهای بسته ارشاد ماندند تا اقدام مناسب حجت السلام والمسین آقای صدیقی برای کناره گیری از امامت جمعه تهران، باز پس گیری لایحه فضای مجازی و عدم اجرای قانون حجاب و عفاف، شعار وفاق ملی و همچنین دفاع ۱۲ روزه سبب پیوستگی بیشتر جامعه می شود. هر تصمیم و پدیده ای که باعث هم بستگی بیشتر جامعه نشود، ضد اجتماع و فرهنگ است. فرهنگ با دستور و اجبار شکل نمی‌گیرد و باید از درون بجوشد. منع هر کس و هر سلیقه ای در دنیای فرهنگ و سینما پسندیده نیست. باید مدیران فرهنگی اجازه دهند مردم سلیقه فرهنگی خود را نشان دهند و انتخاب نمایند. اینجا هدف این نیست که نوع کمدی پژمانیسم را رد کنیم. بلکه کمدی پژمان نیز جایگاه خود را دارد. سخن نهایی این است که با حذف و عدم مجوز به هنرمندان اصیل، سبب می شود هنرمندان درجه دو و سه بیش نمایی بشوند و کم کم هنر اصیل از چرخه خارج شود. به هرحال از وزارت ارشاد به خاطر چنین حرکتی باید تقدیر کرد. اوایل دهه هشتاد وقتی فیلم مارمولک اکران شد، برخی از افراد متعصب فکر می کردند که سینمای اسلامی و حتی اسلام به خطر می افتد. اکنون دو دهه از پخش آن فیلم می گذرد و جامعه همچنان راه درست اخلاقی و اسلامی را ادامه می دهد. امروز اکران فیلم‌ پیر پسر نیز می تواند نشان دهد که نباید از گفتمان متفاوت ترسید و باید اجازه داد نگرش های مختلف بیان و مطرح شوند و جامعه کم کم رشد طبیعی پیدا کند. مردم خود خوب را از بد سوا می کنند. به هر حال به نظر می رسد موج جدیدی در سینما در حال ایجاد شدن است. امید است این موج جدید باعث افزایش سرمایه اجتماعی و همبستگی بیشتر مردم شود. چیزی که جامعه امروز به آن نیاز شدید دارد. دولت چهاردهم می تواند در افزایش سرمایه اجتماعی و غنایی فرهنگی نقش اساسی داشته باشد.

payamgooyesemnan