جامعه ای که درگیر نرخ طلاست!

یادداشت روز به قلم علی اکبر مختاری؛

جامعه ای که درگیر نرخ طلاست!

مسئله ای که در ایام سال جدید، برخی جوانان و خانواده ها را درگیر کرده است، کنترل لحظه ای نرخ طلا و ارز است. تجربه جامعه ایرانی از نوسانات و تورم چند دهه اخیر، طلا به عنوان دارایی که بیشترین ارزش و بهترین نقد شوندگی را بین رقبای خود دارد، به عنوان انتخاب اول برای سرمایه گذاری به خود اختصاص داده است. به همین سبب اکثر مواقع برخی اخبار صرفا جهت اطلاع رسانی پیگیری نمی شود، بلکه حوادث و رخدادهای سیاسی نیز به سبب تاثیر گذاری بر اقتصاد و به ویژه تاثیر بر نرخ طلا و ارز دنبال می شود. شاید سنتی که در برخی از خانواده های ایرانی از قدیم الایام مرسوم بوده، اینکه مازاد درآمد سالانه خود را به طلا تبدیل کنند و این روش سودمند سرمایه گذاری را به فرزندان و خویشاوندان توصیه می کنند؛ ولی اکنون شرایط به گونه ای شده که همه افراد حتی نوجوانان به دارایی های کوچک خود حساس شده و تلاش می کنند حتی عیدی هایی که در ایام عید نوروز جمع کردند به طلا تبدیل کنند. از آن سو بازار دیجیتالی طلا شکل گرفته و مجموعه هایی در فضای مجازی تحت عنوان صندوق های طلا مدعی اند قابلیت خرید و فروش طلا با مقادیر اندک را فراهم کرده اند. سوالی که به ذهن متبادر می‌شود، این درگیری لحظه ای افراد با نرخ طلا و ارز در همه ارکان جامعه و شرطی شدن اینکه چه عواقب منفی و مثبتی دارد؟
تکانه های شدید اقتصادی و اوج گرفتن شدید نرخ تورم و افزایش قیمت کالا و خدمات به صورت ناهنجار از دهه ۵۰ تاکنون موجب تغییر فرهنگ و روحیه ای خاص در جامعه می شود که منفعت طلبی و سود شماری را ترویج کرده و خصایصی چون اخلاق گرایی و ایثار و معنویت را تقلیل و فرهنگ اقتصادی خاصی در اجتماع به وجود می آورد.
با افزایش نرخ طلا و ارز دولت به عنوان بزرگترین دارنده میزان طلا و ارز که وضعیت انحصاری را در بازار عرضه به خود تخصیص داده، بیشترین منفعت را می برد و از این منظر منافع ملی حمایت شود. مسئله دیگر که موجب سودآوری برای دارندگان طلا می‌شود، اکثر خانواده ها به طور طبیعی مقداری طلا و جواهر برای زینت شخصی خود دارند و افرادی که بیشتر دارایی‌های خود را به طلا تبدیل کرده‌اند، از افزایش قیمت آن سود می برند یا حداقل ارزش دارایی شان حفظ می شود. با این شرایط آثار منفی و مخرب تورم و افزایش نرخ طلا و ارز بیشتر از آثار مثبت آن است که به جز تهدید و تضعیف خانوارها موجب کند شدن روند توسعه و مختل شدن برنامه های کلان فرهنگی اجتماعی کشور می شود. در ادامه به چند نمونه اشاره می شود. تورم و کاهش قدرت خرید مردم مسئله اولیه است. افزایش نرخ دلار معمولاً منجر به گرانی کالاهای وارداتی و حتی کالاهای داخلی وابسته به مواد اولیه خارجی می‌شود، که تورم را دامن می‌زند و قدرت خرید مردم را کاهش و بی‌ثباتی اقتصادی و کاهش سرمایه‌گذاری را به همراه دارد. نوسانات شدید ارزی برنامه‌ریزی بلندمدت را برای تولیدکنندگان و سرمایه‌گذاران دشوار می‌کند و ممکن است منجر به فرار سرمایه شود. مسئله بعدی افزایش فقر و نابرابری اجتماعی است. مزد بگیران و کسانی که دستمزد ثابت دارند، با کاهش ارزش پول ملی، فقیرتر می‌شوند؛ در حالی که توانگران و برخورداران در موضوع نوسانات ارزی ثروتمندتر می‌شوند.
بحران دیگر تنش‌های اجتماعی و اعتراضات است. افزایش قیمت‌ها و کاهش قدرت خرید می‌تواند به ناآرامی‌های اجتماعی و اعتراضات گسترده منجر شود.
در مجموع نوسانات نرخ ارز و طلا در کوتاه‌مدت ممکن است برای برخی گروه‌ها همانند صادرکنندگان یا تجار سود آور باشد، اما در بلندمدت معمولاً بی‌ثباتی اقتصادی، تورم و آسیب به اقشار کم‌درآمد را به همراه دارد. جامعه ای که باید کنشگری پویا و فعال داشته باشد و در برخی حوزه ها قوی تر از دولت ظاهر شود و به ویژه در بیانیه گام دوم انقلاب خصایصی همچون پیشرفت در حوزه دانش بنیان، اخلاقی و معنوی و مقتدر و مقاوم برای جامعه ایرانی ترسیم شده است. با این شرایط پر نوسان و پر استرس اقتصاد که پیر و جوان و کودک را درگیر طلا و ارز کرده است، چگونه می توان به آینده ای مطلوب و جامعه ای ایده ال امیدوار بود.

payamgooyesemnan