آمارهایی که افتخار نیستند!

تحلیل مهمترین رویدادها و اتفاقات مهم استان در هفته ای که گذشت؛

آمارهایی که افتخار نیستند!

در روزهای پایانی خرداد پرحادثه، با دهمین شماره تحلیل اخبار استان در سال جدید، دوباره به لطف خدا به میان شما مخاطبین و خوانندگان عزیز هم استانی آمده ایم. در این صفحه جدید با عنوان تحلیل رخدادهای استان سعی داریم، به رسم سنوات گذشته این صفحه را پر از کلمه و تصویر کنیم تا در کنار شما همراهان همیشگی و عزیز روزنامه محلی پیام استان مطالبی ماندگار با نگاهی ترکیبی و تحول محور از اتفاقات و اخبار استان که در رسانه ها و فضای مجازی تولید و باز نشر می شود را به رشته تحریر در آوریم.

دهمین صفحه پیش رو باعنوان تحلیل رخدادهای استان ترکیبی از مباحث مختلف همراه با روایت های از اتفاق های مهم استان در روزهای گذشته است. امید است با چاپ این صفحه در قدیمی ترین روزنامه محلی استان بتوانیم گامی موثر و ارزشمند در حوزه اطلاع رسانی این دیار کویری برداریم…

مهمترین مباحث روزهای پایانی خردادماه؛ علاوه بر برگزاری مناسبت های مذهبی و ملی همچون ایام شهادت حضرت امام جواد(ع)، تشرف آخرین کاروان زائران خانه خدا از استان سمنان به حج، جلسات شورای مسکن و ستاد مبارزه با قاچاق و کالا و ارز، جلسات هم اندیشی ستاد انتخابات استان با صدا و سیما مرکز سمنان، و برگزاری هشتمین جشنواره گردشگری شیردوشان امامدره دیباج دامغان و … اخبار برگزاری مراسم هفته جهاد کشاورزی و واکاوی مشکلات این حوزه، نگرانی از گسترش پدیده شوم بیابان زایی به مناسبت روز جهانی آن،  بروز چند حادثه تلخ در جاده ای استان، و موضوع ساماندهی وضعیت املاک بویژه اجاره بهاء در استان، بیشتر خبرساز شد،که در این صفحه بدان پرداخته ایم. باشد که بیان این مباحث که با برخی آمارهای تلخ همراه است، باعث افتخار و بیلان عملکرد کاری برخی مسئولین نباشد!

تکرار سناریوی تلخ حوادث جاده ای استان!

بدون هیچ مقدمه ای لطفاً به این اخبار چند روز اخیر استان توجه کنید؛”یک فوتی و شش مصدوم در تصادف سواری پژو با کامیون در میامی” یا مدیر عامل هلال احمر استان سمنان خبر داد:” در پی وقوع سانحه در محور شاهرود_ طرود، پنج عضو یک خانواده جان باختند!” ودردناک تر از همه اینکه استان سمنان در روزهای گذشته یک هفته پرحادثه را در سوانح رانندگی سپری کرد! از طرفی بر اساس اعلام رسمی مسؤولان استان و از جمله استاندار سمنان، این خطه کویری در آمار تلفات تصادفات برون شهری، در رتبه بالایی از میانگین کشوری قرار گرفته است!!! و در نهایت تصادفات جاده ای یکی از مشکلات اساسی استان در کنار کمبود منابع آبی و خسکسالی، و جمعیت کم می باشد!

بیایید دوباره و چندباره اخبار بالا را بخوانیم، و کمی با تأمل بیشتر، و این بار کمی هم روی این خبرهای ناراحت کننده با هم فکر و بحث کنیم،  و در کنارش حداقل یکبار، یا خجالت بکشیم یا واقعاً تأسف بخوریم و تصمیم درستی بگیریم! یکی از اساتید برجسته برنامه ریزی و روانشناسی اجتماعی در یکی از کتابهایش، با الگو از  رمان “آرزوهای بزرگ” اثر چارلز دیکنز، در زندگی ما ایرانی ها از سَندرُمی به نام “سندرم هاویشام” نام می برد؛ در رمان آرزوهای بزرگ، خانم :هاویشام: زنی میانسال در دهه پنجاه زندگیست که به دلیل شکست عشقی در جوانی دچار فروپاشی عصبی شده و با همان لباس عروسی و سفره عقد و کیکِ خورده‌نشده عروسی در عمارت خود جلوس کرده و ساعت‌ها را از حرکت بازداشته تا در لحظه رسیدن نامه ی کسی که به او وعده ازدواج داده بود، باقی بماند. دست‌آخر هم خانم “هاویشام” در آتش‌سوزی عمارت می‌میرد و ثروتش را برای دیگران  به‌جا می‌گذارد!!!

این سندرم بی توجه به آنکه ژن خوب باشیم یا ژن بد، ظاهراً در وجود بیشتر ما ایرانی ها یافت می شود؛ “صفت نامطلوب موروثیِ مدام ارزیابی کردن وقایع و مرور کردن آنها بدون تصمیم گیری برای انجام یک اقدام عملی مثبت” نمی خواهیم در این مجال کوتاه در این صفحه تحلیل استان جای پژوهشگران اجتماعی بنشینیم و نتیجه گیری کنیم که آمار بالای تصادفات جاده ای،از بخشی از مؤلفه های اخلاقی و رفتاری ما، یعنی بی نظمی، عصبانیت، خودخواهی، بی توجهی به قانون و تعلیم ناپذیری و حتی مقاومت ما در برابر نظم  اجتماعی و قانون ستیزی خبر می دهد، بگذارید به همین گلایه بسنده کنیم که همه ما کم دقت هستیم، نه چیز دیگر! این کم دقتی برای ما شهروندانی که در استانی مدعی فرهنگ بالا و استعدادهای خوب و دین مداری و مؤمن پروری زندگی می کنیم، نه فقط زیبنده نیست بلکه عیب بزرگی هم به حساب می آید! دین، فرهنگ، ایمان و توجه به دستورات پیامبر اخلاق و ائمه اطهار(ع)  در چنین جاهایی می تواند نمود داشته باشد و کاربردی جلوه کند، وگرنه وقتی نمودی از آن فرهنگ و دین مداری را در زندگی های اجتماعی مان نداشته باشیم و نبینیم، دین، فقط ادعا و لَقلَقه ی زبان ماست!

بیایید “سندرم هاویشام” را از درونمان پاک کنیم، با نگاهی ذهنی به جسم بی جان و  پاک و معصوم کودکان بی گناهِ از دسته رفته که در حقیقت مقتولین کم دقتی های ما بزرگترها شده اند، با استفاده از همه ظرفیت ها به ویژه ظرفیت های مردمی مثل سازمانهای مردم نهاد، از همین تابستان سال جاری برای کاهش آمار تصادفات جاده ای در محورهای مواصلاتی استان، تصمیمی عملی بگیریم و همان را عملیاتی کنیم.

مسئولین امر بویژه پلیس راه استان، واقعاً چه کاری بیشتر از آنچه هست می تواند انجام دهد؟  چه بسا اگر تمام جاده های استان، دو بانده که چه، چهاربانده هم شوند، و چه بسا اگر همه ی جاده های استان به دوربین های قوی تر هم مجهز شوند، و چه بسا اگر گشت های پلیس و جریمه ها و تذکرات به رانندگان دوبرابر هم شوند، باز تا ما فرهنگ رانندگی و اخلاق محوری نداشته باشیم، کسب رتبه های بالاتر تلفات تصادفات دور از انتظار نخواهند بود. باور کنید که بخشی از حضور در محور مهم توسعه، تلاش در حوزه توسعه محور شدن اخلاق و فرهنگ ماست؛ دو مقوله ای که حداقل در حوزه نظم اجتماعی کمتر به آن توجه می کنیم و فقط یکی از نتایجش، چالش نه چندان افتخار آمیز کسب رتبه نه چندان مطلوب از میانگین کشوری در تصادفات جاده ای استان است؛ آماری که نه فقط افتخارآمیز نیستند بلکه موجب خجالت هم می شوند!!

هفته جهاد کشاورزی و چالش های این حوزه در استان!

روزهای پایانی خرداد ماه بنام هفته جهاد کشاورزی نامگذاری شده است، تا شاید از این طریق بتوان ضمن شناسایی نقاط قوت و ضعف این حوزه، به تجلیل از کشاورزان و صاحبان این صنعت پرداخت. سمنان یکی از استان‌هایی است که بخش کشاورزی آن ظرفیت‌های بالقوه بسیار مطلوبی دارد؛ به شرطی که برای معضلات “کم‌آبی” و “سرمازدگی” آن چاره‌اندیشی شود.

متاسفانه خشکسالی‌های پیاپی در سال‌های اخیر زخمی کهنه بر پیکر حوزه کشاورزی در استان سمنان وارد کرده است؛ به‌گونه‌ای که “کم‌آبی” به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های این حوزه بدل شده است. اگر به این موضوع سرمازدگی‌های بهاره باغات به‌ویژه در شرق استان سمنان اضافه شود؛ می‌توان از “کم‌آبی و سرمازدگی” به‌عنوان چالش دوگانه پیش روی توسعه تولیدات بخش کشاورزی در استان پهناور سمنان نام برد. اما آیا با توجه به این معضلات اساسی، به طور کلی باید حوزه کشاورزی در استان سمنان را رها کرد و به دیگر مزیت‌های توسعه‌ای در این استان پرداخت؟!

شاید در نگاه نخست این موضوع منطقی به نظر برسد؛ اما اگر بدانیم که سمنان ششمین استان پهناور کشور و به‌عنوان استانی چهارفصل در کشور مطرح بوده و سهم بسیار مهمی در تأمین برخی نیازهای محصولات باغی، زراعی و دامی کشور دارد؛ نظرتان تغییر می‌کند. اما راه چاره چیست؟ و چگونه می‌توان بر این مشکلات فائق آمد؟

واقعیت این است که گویا در سال‌‌های گذشته برای رفع برخی از این مشکلات و معضلات مانند “سرمازدگی دیررس بهاره در باغات” اقدام چندانی صورت نگرفته است! بسیاری از کارشناسان معتقدند که بخش کشاورزی مزیت‌های بسیاری نسبت به بخش صنعت دارد. هرچند همانطور که گفته شد؛ طی سال‌های اخیر سایه خشکسالی و بحران کم‌آبی روی توسعه کشاورزی کشور سایه افکنده است، اما دارا بودن زمین‌های وسیع و آب و هوایی متنوع و چهارفصل در کشور که امکان کاشت اغلب محصولات کشاورزی را دارد، می‌تواند رقیب قدرتمندی برای سایر صنایع کشور باشد. چه آنکه در ترازوی تجارت خارجی نیز همواره محصولات کشاورزی و صنایع تبدیلی آن کفه سنگین‌تر را از آن خود کرده است.

در همین زمینه کشورهایی را می‌بینیم که درعین توسعه‌یافتگی و تعلق به جهان اول با توسعه علمی کشاورزی خود و گسترش صنایع وابسته به آن گام‌های بلندی در جهت فتح بازارهای جهانی برداشته‌اند و محصولات آنها در تمام نقاط جهان بازار دارد. این درحالی است که در کشور ما ایران  با وجود پیشینه طولانی کشاورزی و پس از گذشت قرن‌ها و دهه‌ها همچنان کشاورزی ایران برپایه سنت می‌چرخد و بدین‌ترتیب از کاستی‌های بسیاری رنج می‌برد. با یک بررسی ساده و سرک کشیدن به آمار و گزارش‌هایی که از بخش کشاورزی ایران منتشر می‌شود، می‌توان مهم‌ترین معضلات و موانع توسعه این بخش را شناخت. مشکلاتی که باعث شده تا این بخش به جایگاه واقعی خود در اقتصاد ملی دست نیابد و حتی در ایجاد اشتغال و در میان بخش‌های خدمات و صنعت رتبه سوم را داشته باشد.

درحال حاضر، بحران و چالش های فراوانی را در این حوزه می‌توان یافت. بحران‌هایی که از خُرد بودن اراضی کشاورزی و واحدهای بهره‌برداری در بخش پرورش دام‌های سبک و سنگین شروع می‌شود و به مُسن بودن بهره‌برداران و کشاورزان ختم می‌شود. این بحران‌ها در بخش‌های دیگری چون، پایین بودن میزان سواد کشاورزان و حضور ناچیز تحصیلکرده‌های دانشگاهی کشاورزی هم به صورت جدی قابل بررسی است.

فاکتور دیگر در این حوزه هم، سهم ناچیز ایران از تجارت جهانی کشاورزی است که ریشه در وضع بد اقتصاد ایران و ارتباطش با دنیا دارد. در کنار این بحران‌های جدی بخش کشاورزی ایران که آثار آنها را در سرشماری مرکز آمار می‌توان یافت، عامل چهارم، محدودیت شدید آب است که دیگر اثراتش بر همه عیان شده است، همچنین پایین بودن سطح ابزارآلات و ادوات کشاورزی در ایران و بهره نبردن از روش‌های نوین و سیستم‌های مکانیزاسیون در زمین‌های کشاورزی به‌عنوان عامل پنجم بحرانی این حوزه است که آینده تلخی را برای کشاورزی ایران و به تبع آن حوزه کشاورزی استانها از جمله استان سمنان را رقم خواهد زد. این معضلات و کاستی‌ها بخش کشت و کار، قطعا می تواند این حوزه را  از اهداف تعیین شده آن دور نگه داشته و در صورت کم‌توجهی به آن، وضع بدتری را هم رقم بزند.

پدیده بیابان زایی؛ زلزله خاموش استان سمنان!

بیست و هشتم خرداد امسال برابر با هفدهم ژوئن امسال، بیست و نهمین سالگرد پیمان جهانی برای پیوند با طبیعت به منظور مقابله با پدیده بیابانزایی بود. به همین مناسبت مدیر کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان در نشست خبری با اهالی رسانه از این پدیده، به عنوان یک معضل جدی در استان کویری سمنان یاد نمود، و از اقدامات این نهاد در مقابله با این پدیده شوم گفت. از طرفی اعلام خبر رتبه نگران کننده استان سمنان، بعنوان سه استان شدید در بحث خشکسالی بر اهمیت این چالش افزود‌. اما سوال اینجاست که اقدامات انجام شده برای مقابله با این پدیده شوم چقدر تاثیرگذار بوده است؟!

واقعیت اینکه؛ بیابانزایی پدیده‌ای که فرسایش خاک، فرونشست زمین و تولید ریزگردها را به همراه دارد و با به خطرانداختن توسعه پایدار، امنیت غذایی و محیط زیست، گلوی طبیعت را در استان سمنان فشرده است. پیشروی بیایان یا بیایانزایی، حیات انسان و زمین را به مخاطره می‌اندازد و مقابله با این پدیده یک عزم جمعی و جدی برای مراقبت و توسعه پوشش گیاهی، جلوگیری از برداشت آب‌های زیرزمینی و مدیریت مصرف آب و پرهیز از بخشی‌نگری و داشتن یک برنامه‌ریزی مدون می‌طلبد.

به گفته کارشناسان در زمان حاضر با فعالیت‌های نابجا و برداشت‌های بی‌رویه توسط عامل انسانی وسعت بیابان روبه افزایش است و بیابانزایی شرایط توسعه پایدار و تامین غذا را به مخاطره می‌اندازد.بخشی از مناطق بیابانی مانند کویر مرکزی از ابتدا وجود داشته است و جزو زیبایی‌ها و ظرفیت‌های ناب کشور به شمار می‌رود ، اما عامل نگرانی امروز جامعه، پیشروی بیابان به دلیل سوء استفاده عامل انسانی است.نابودی پوشش گیاهی و ازبین رفتن منابع تولید علوفه دام ، افزایش رواناب و خطر سیل ، شور شدن اراضی، ازبین رفتن حیات وحش، فرسایش بادی و تولید ریزگردها وافزایش بیماری های تنفسی، تنها بخشی از نتایج جدی بیابانزایی در کشور و به ویژه استان سمنان است که در صورت ادامه این روند، خسارت‌های جبران ناپذیری برای کشور به همراه خواهد داشت، که در این شرایط هر یک از شهروندان هم استانی می توانند با کاشت تنها یک نهال و آبیاری و مراقبت از آن نقشی چشمگیر در مقابله با بیابانزایی ایفا نمایند.

صاحب نظران علوم زمین شناسی از بیابانزایی و ریزگردها به عنوان زلزله خاموش در سال های اخیر نام می برند، حادثه ای تدریجی که بی توجهی به آن خسارت های جبران ناپذیری را در سطوح مختلف به همراه دارد اما با این اوصاف روند این پدیده قابل کنترل و پیشگیری است.بیابانزایی و ریزگرد می تواند در اثر پدیده های طبیعی زمین شناسی مانند تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی یا ناشی از فعالیت های انسانی مانند بوته‌کنی، چرای بی‌رویه دام در مرتع، تبدیل مراتع به دیم‌زارها، معدن‌کاوی، جاده‌سازی و توسعه غیر اصولی شهرها و روستاها بدون توجه به آمایش سرزمینی ایجاد شود، اما به گفته کارشناسان، کاهش شدید سطح آب‌های زیرزمینی در اثر برداشت بی رویه از این منابع، مهمترین دلیل تشدید این پدیده در ایران و استان کویری سمنان است.

در استان سمنان متاسفانه ۵۴ درصد وسعت استان بیابان است، و رشد اراضی غیر قابل زراعت در سالهای اخیر افزایش چشمگیری داشته است. در سال‌های اخیر به خصوص با توسعه بیابان‌ها و خشکسالی، مشکل حرکت بیابان‌های استان به سمت روستاها و شهرها، از جمله مهمترین دغدغه‌های مردم و مسئولان است که باید راهکار عملی برای مقابله با آن در نظر داشت.

مسئولان برای کم آبی استان سمنان سه راهکار را در نظر دارند نخست راهکارهای کوتاه مدت که شامل لایروبی قنوات و چاه‌ها و… است، دوم میان مدت شامل مقابله با بیابان‌زایی، فرسایش خاک و مصرف بی رویه آب، بهسازی خطوط آب، حفر چاه و اجرای آبخوان داری برای تغذیه سفره‌های آبی و سوم انتقال آب میان منطقه‌ای که فینسک، خزر و کالپوش و… در زمره این طرح‌ها است.

مشکل اما اینجا است که سرعت بیابان از سرعت بروکراسی مسئولان امر بیشتر است و از سوی دیگر بیابانی شدن اراضی کشاورزی و زراعی و همچنین روستاها، به خالی شدن سکنه، مهاجرت، معضلات اجتماعی، فقر و ناامنی و… دامن می‌زند موضوعی که سبب می‌شود تا بیابان‌زایی در زمره مهمترین چالش‌های استان سمنان محسوب شود. مسئولان منابع طبیعی استان سمنان از کمبود اعتبارات سخن می‌گویند و بعضاً هم اگر اعتباری می‌رسد یا به موقع نیست و یا به صورت اسناد خزانه است که این موضوع باعث می‌شود تا پیمانکاران منابع طبیعی چندان رغبتی به اجرای طرح‌ها و حضور به عنوان رکن اجرایی طرح‌های بیابان زدایی را نداشته باشند لذا باید در این ارتباط راهکاری را در نظر داشت.

چرا مسئولان دولتی به تنهایی نمی‌توانند از عهده این موضوع بر بیایند و حتماً نیاز است که سازمان‌های مردم نهاد، مردم بومی حاشیه کویر حتی نهادهای فرهنگی و آموزشی و… دست به دست هم دهند تا با این پدیده شوم مقابله شود.

در حسرت سقف اجاره‌ای!

نرخ اجاره بها در استان سمنان از قیمت‌های مصوب هم بالا زده و گویی صاحبخانه ها، نرخ نامه را کاغذی خوش خیال و بی خبر از تورم‌ها می‌دانند. به حدی که اخیرا معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار سمنان ضمن انتقاد از وضعیت نابسامان خرید و فروش و اجاره ملک، از ساماندهی اجاره بهاء در سمنان خبر داده است!

واقعیت اینکه؛ پیدا کردن یک خانه حتی پنجاه متری برای اجاره نشینی در همین سمنان، به یک آرزو برای بیشتر خانواده‌های همشهری تبدیل شده است، خانواده‌هایی که با مراجعه به بنگاه‌های املاک شهر به یکباره با قیمت‌های نجومی اجاره بهاء مواجه می‌شوند. وقتی هم علت را از مشاوران املاک جویا می‌شوند در پاسخ می‌شنوند:” ما دخالتی در تعیین نرخ اجاره بهاء نداریم و صاحبخانه‌ها هر طور که می‌خواهند نرخ را بالا می‌برند! ” به نظر می رسد، تورم موجود در بازار و اداره زندگی، افزایش ارزش ملک، بهانه افزایش اجاره بهاء در شهر سمنان شده است. هر چند  مدتی است در بین صاحبخانه‌ها باب شده که هر کس می‌خواهد مستأجرش را جواب کند و خانه اش را به نرخ بالا‌تر کرایه دهد، می‌گوید:” پسر خودم می‌خواهد در این خانه ساکن شود!”

یکی از مشاورین املاک در شهر سمنان می‌گوید: “کاش افزایش نرخ‌ها ۲۵ درصد که هیچ، ۵۰ درصدی باشد؛ اما مورد‌ی، در همین سمنان داریم، که صاحبخانه به مستأجرش می‌گوید خانه را می‌خواهم به پسرم بدهم؛ عجیب‌تر اینکه همان خانه را پس از تخلیه با دو برابر قیمت به نفر بعدی اجاره می‌دهد!

به هرحال خبر ساماندهی اخیر وضعیت اجاره بهاء به نقل از معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار را به فال نیک می گیریم، و امیدواریم قیمت اجاره بهاء و حتی خرید و فروش ملک در استان که روز به روز در حال افزایش است و در این میان بیشتر صاحبخانه‌ها بی توجه به مصوبه‌های کشوری، نرخ‌ها را نجومی بالا می‌برند، سر و سامان جدی بگیرند. صاحبخانه هایی که در گذشته، بیشتر با مستأجران بویژه در ایام کرونا همراهی می کردند، حالا از قیمت های دلخواهی شان کوتاه نمی آیند و حسرت اجاره یک واحد آپارتمانی بر دل خیلی از زوج های جوان مانده است. به نظر می رسد مسئولان و اتحادیه های املاک باید جدی تر به موضوع اجاره بهاء ورود کنند و نظارت قاطعانه ای بر روند قیمت گذاری ها و الزام بنگاه های املاک به تنظیم قولنامه های مصوب در شهرهای استان بنمایند.

payamgooyesemnan