صنایع دستی، تلفیق عشق و هنر!

یادداشت روز به قلم صدیقه رهایی؛

صنایع دستی، تلفیق عشق و هنر!

دهم ژوئن، مصادف با بیستم خرداد روز جهانی صنایع دستی است؛ روزی متعلق به دنیای پر نقش و نگار دست بافته ها و جلوه هایی که عاشقانه خلق شده اند و ارزش آنها به حدی است که نمی توان قیمتی را برای‌ آن متصور شد. می توان در ذره ذره آن ها عشق را لمس کرد و قصه دل خالقش را خواند. رنگ ها و نقش هایی که انگار لب به سخن می گشایند و داستانی شنیدنی را روایت می کنند؛ کافیست گوش جان داشته باشی و به این روایت دل بسپاری.

به آثار و صنایعی که تمام مراحل ساخت آنها توسط دست و ابزارهای دستی انجام می‌شود و برگرفته از فرهنگ و هنر و بینش و ذوق مردم هر منطقه است، صنایع دستی می‌گویند. در ساخت این صنایع از مواد اولیه بومی استفاده می‌شود و همه، آن را کالایی برای معرفی ویژگی‌های قومی و فرهنگی هر منطقه می‌دانند. مبادله این صنایع، موجب نوعی ارتباط فرهنگی میان جوامع گوناگون می شود و روابط میان آنها را بهبود می‌بخشد.

هر اثر یا صنعتی را به راحتی نمی توان در زمره صنایع دستی قرار داد. برای آنکه محصولی را جزو صنایع دستی قلمداد کنیم باید دارای ویژگی‌های خاصی باشد.

بعد از آن که کشورهای پیشرفته پس از جنگ جهانی دوم صنایع دستی را با رویکرد هنری و فرهنگی مورد توجه قرار دادند، نخستین همایش جهانی در این زمینه در ۱۰ ژوئن سال ۱۹۶۴ میلادی در نیویورک برگزار شد. در این همایش شماری از اساتید دانشگاه، هنرمندان و صنعتگران و… از ۴۰ کشور جهان شرکت داشتند.

در پایان این همایش، تاسیس”شورای جهانی صنایع دستی”، به عنوان نهاد وابسته به یونسکو تصویب ‌شد و دبیرخانه آن را در شهر آمستردام کشور هلند تعیین کردند. قرار بر این بود که این شورا اهدافی همچون، تشویق، کمک و راهنمایی صنعتگران دستی و همچنین بالا بردن سطح اطلاعات تخصصی و حرفه ای آنها با توجه به زمینه‌های متفاوت فرهنگی موجود در هر یک از کشورهای عضو، حفظ و تقویت صنایع دستی و تجلی آن به صورت رکن عمده‌ای از حیات فرهنگی ملت‌ها، ایجاد همبستگی میان صنعتگران دستی سراسر جهان را دنبال کند.

ایران نیز در سال ۱۳۴۷ خورشیدی برابر با ۱۹۶۸ میلادی به عضویت این شورا درآمد و در مجمع آسیا و اقیانوسیه‌ فعالیت خود را آغاز کرد.

در سال ۲۰۱۰ بود که ایران پیشنهاد اختصاص روزی به صنایع دستی را داد و روز ۱۰ ژوئن یعنی تاریخ تاسیس شورا را برای آن در نظر گرفت. شورای جهانی صنایع دستی با این پیشنهاد موافقت کرد و این روز با عنوان روز جهانی صنایع دستی یا World Handicrafts Day و به اختصار WHD نامگذاری شد.

در ایران روز صنایع دستی به عنوان آغاز هفته صنایع دستی در نظر گرفته می شود که از بیستم خرداد آغاز می شود. بی شک همه واقف هستیم که صنایع دستی می تواند زمینه ساز معرفی بهتر فرهنگ و هنر کشور نزد سایر ملل باشد و از سوی دیگر نوعی فعالیت مولد اقتصادی در توسعه صنعت گردشگری و رشد منابع درآمدی پایدار به شمار می آید.

صنایع دستی به عنوان نمادی از هویت ملی و فرهنگی ملت‌ها علاوه بر اینکه نقش مهمی در توسعه فرهنگی جوامع دارند و گنجینه‌هایی از تمدن و ارزش‌های فرهنگی و تاریخی را در دل خود جای داده‌اند؛ امروزه جایگاه ویژه‌ای نیز در توسعه اقتصادی کشورها پیدا کرده‌اند و این صنایع، به عنوان یک منبع درآمدزایی و اشتغال‌زایی در مناطق روستایی و شهری، نقش مهمی در کاهش بیکاری و فقر دارند.

خوشبختانه کشور ما در زمینه تنوع صنایع دستی رتبه نخست دنیا را به خود اختصاص داده است این موضوع باعث افتخار و عزت هر ایرانی خواهد بود اما در بحث صنایع دستی نیز مشکلاتی وجود دارد که باید مسئولین امر با حمایت از این هنر در کشور درصدد رفع مشکلات موجود برآیند. مهم ترین مشکلاتی که سر راه هنرمندان صنایع دستی وجود دارد نبود بازارفروش است لذا وقتی فروش اتفاق بیفتد تولید بیشتر و هنرمند صنایع‌دستی درصدد تولید بیشتر خواهد بود. با این شرایط باید صنایع دستی به سمتی سوق داده شود که فروش افزایش یابد و قطعا برای تحقق این امر نیاز به یک هم‌افزایی بین دستگاه‌های اجرایی است. این موضوع نباید نادیده گرفته شود که نبود بازار فروش باعث می شود هنرمندان در رشته های مختلف با تمامی عشق و علاقه مجبور شوند برای همیشه قید این هنر را بزنند. لذا بایستی شرایطی فراهم شود تا این دغدغه برای همیشه برطرف شود و این امر محقق نخواهد شد مگر آن که حمایت همه جانبه از طرف مسئولین ذیربط انجام شود.

payamgooyesemnan