پیامدهای مذاکرات آلاسکا !!

یادداشت روز به قلم علی اکبر مختاری؛

پیامدهای مذاکرات آلاسکا !!

دیدارهای میان مقامات آمریکا و روسیه به خصوص دیدار روسای دو کشور مورد توجه تحلیلگران سیاسی و رسانه‌های جهان است. ملاقات‌ اخیر در آلاسکا در شرایطی انجام شده‌ که روابط روسیه و آمریکا در وضعیت پیچیده‌ای با تنش‌هایی در موضوعاتی مانند بحران اوکراین، تحریم‌ های روسیه، خروج روسیه و ایران از سوریه و نفوذ ایالات متحده در زنگزور و مسائل امنیتی بین‌المللی قرار دارد و تحلیل‌های مختلفی درباره‌ی اهداف و نتایج این دیدارها ارائه شده است که می‌توان آنها را در چند نکته بیان کرد.
برخی تحلیلگران با تمرکز بر شخصیت پوتین و ترامپ، این دیدارها را ناشی از اشتراکات رفتاری این دو رهبر می‌دانند. هر دو رهبر به‌عنوان شخصیت‌های غیرسنتی در سیاست شناخته می شوند که از دیپلماسی مستقیم و غیررسمی استقبال می‌کنند. این موضوع می‌تواند توضیح‌دهنده‌ی تمایل آنها به گفت‌وگوی رو در رو، بدون پایبندی به پروتکل‌های دیپلماتیک معمول باشد. برخی معتقدند که این سبک مذاکره، گاهی موجب سوءتفاهم یا حتی تشدید تنش‌ها شده است و به لحاظ روان‌شناختی شخصیت‌های مشابه و دیپلماسی غیررسمی از ویژگی این دیدار است؛ ولی مسئله مهم نتایج و پیامد های این ملاقات برای آینده سیاسی جهان و به ویژه آینده ایران است. این روزها واکنشی که برخی از مقامات سیاسی در داخل و خارج نسبت به این اتفاق نشان داده اند بر اهمیت موضوع می افزاید و در خصوص اینکه این دیدار اتفاق مثبتی در راه امنیت و صلح جهانی خواهد بود یا همانند آرامش قبل از طوفان است و آینده ای پر آشوب و ناامنی را به همراه دارد، گمانه زنی ها افزایش یافته است.
از دیدگاه واقع‌گرایان در روابط بین‌الملل، دیدار پوتین و ترامپ نشان‌دهنده‌ی تلاش هر دو رهبر برای پیشبرد منافع ملی کشورهایشان بوده است. پوتین به دنبال کاهش تحریم‌های غرب و بهبود جایگاه روسیه در صحنه‌ی جهانی است؛ در حالی که ترامپ نیز علاقه‌مند به کاهش تنش با روسیه برای تمرکز بر رقابت با چین است. برخی معتقدند که ترامپ با نزدیکی به روسیه، قصد دارد از جایگاه سنتی خود در ناتو شانه خالی کند و موازنه‌ی قدرت جدیدی در برابر ناتو و اتحادیه‌ی اروپا ایجاد کند.
از منظر دموکراسی خواهان و منتقدان سرمایه داری، به‌ویژه در رسانه‌های غربی و نزدیک به دموکرات‌ها، این دیدارها را نشانه‌ای از همگرایی خطرناک بین ترامپ و پوتین می‌دانند. آنها استدلال می‌کنند که ترامپ با رفتار دوستانه نسبت به پوتین، به نقض حقوق بشر، مداخلات روسیه در انتخابات و اشغال کریمه اعتراض جدی نکرده و همین موضوع باعث تضعیف موضع آمریکا در برابر روسیه است. برخی حتی این دیدارها را نشانه‌ای از وابستگی ترامپ به روسیه یا تلاش برای مشروعیت‌بخشی به رژیم پوتین تفسیر کرده‌اند.
از منظر اقتصادی، روابط روسیه و آمریکا تحت تأثیر مسائل انرژی بوده است. روسیه به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین صادرکنندگان گاز و نفت، همواره به دنبال لغو یا کاهش تحریم‌های آمریکا است. از سوی دیگر، ترامپ به دنبال افزایش صادرات انرژی آمریکا بوده و ممکن است در این دیدارها تلاش کرده تا موازنه‌ی جدیدی در بازار انرژی ایجاد کند. برخی تحلیل‌ها حاکی از آن است که این مذاکرات بر قیمت نفت و رقابت انرژی بین دو کشور تأثیر دارد. ولی مسلما مهم‌ترین موضوع در دیدارپوتین و ترامپ، مسائل امنیتی مانند جنگ اوکراین، مسئله خاورمیانه و جنگ ایران و اسرائیل و کنترل تسلیحات هسته‌ای و آینده‌ی ناتو است. روسیه همواره به گسترش ناتو به سمت شرق اعتراض داشته، در حالی که ترامپ نیز بارها از اعضای ناتو به دلیل کم‌بودن هزینه‌های دفاعی انتقاد کرده است . برخی تحلیلگران معتقدند که این دو رهبر ممکن است در پشت پرده درباره‌ی محدودیت‌های جدید تسلیحاتی، شکل گیری معادلات جدید در خاورمیانه و تعیین تکلیف جنگ اوکراین یا حتی تغییر در ساختار امنیتی اروپا گفت‌وگو کرده باشند.
دیدارهای پوتین و ترامپ را می‌توان از زوایای مختلفی تحلیل کرد در حالی که برخی آن را فرصتی برای کاهش تنش‌ها و بهبود روابط می‌دانند، دیگران آن را تهدیدی برای نظم بین‌المللی غرب تفسیر کرده‌اند. به‌طور کلی، این مذاکرات نشان‌دهنده‌ی تقابل و همکاری همزمان دو قدرت بزرگ است که تحت تأثیر شخصیت رهبران، منافع ملی و شرایط ژئوپلیتیک جهانی قرار داشته است. نتایج این دیدارها همچنان در روابط آتی روسیه و آمریکا تأثیرگذار خواهد بود؛ ولی نتیجه این مذاکرات برای مردم کشورهایی همانند اوکراین، ایران و فلسطین که در چند سال اخیر درگیر جنگ و بی ثباتی بودنده اند و آینده مبهمی را انتظار می کشند اهمیت بیشتری دارد.

payamgooyesemnan