جانباختگان معدن مهماندویه را فراموش نکنیم

یادداشت روز به قلم محمد علیان؛

جانباختگان معدن مهماندویه را فراموش نکنیم

انفجار معدن زغال سنگ طبس که در سی و یکم شهریور سال گذشته رخ داد و کشورمان را به ماتم و عزا نشاند، پرتلفات‌ ترین و تلخ ترین خبر معادن بود که داغ بزرگی بر دل هم‌وطنان فرو نهاد و هرگز فراموش نخواهد شد. این حادثه ناشی از نشت گاز متان بود و باعث انفجار یک بلوک در معدن شد که ۵۲ نفر از کارگران زحمتکش و نان آور خانواده، آسمانی شدند. طبق قانون استخراج معادن کشور، اشخاص حقیقی و حقوقی می‌توانند مجوز استخراج معدنی را برای مدت طولانی با یک طرح مقدمات اکتشاف، اخذ و به میزان حدود یک صدم قیمت فروش هر تن ماده معدنی، پرداخت نمایند. بسیاری از کارشناسان معادن، خصوصی‌سازی را ریشه مشکلات کارگران می‌دانند. حتی در کشورهای اروپایی، خصوصی‌سازی معادن به صورت کشورمان انجام نمی‌گیرد. ولی مکانیزم کنترلی و نظارتی خود را برای تامین جانی کارگران توسعه داده‌اند. در بخش استخراج معادن، بی توجهی برخی پیمانکاران به اصول ایمنی با استانداردهای جهانی، بدون شک به مرگ و میر عده ای از نیروی کار می‌انجامد که نمونه‌های زیادی داریم. چند روز قبل حادثه جانسوزی در معدن مهماندویه دامغان رخ داد که به علت بی‌توجهی و سهل انگاری تعدادی از کارگران زحمتکش و سخت‌کوش جان را به جان آفرین تسلیم نمودند و به سوی معبود خویش شتافتند. گرچه استان سمنان از این حادثه جانکاه عزادار شد، اما پیگیری‌های قانونی مسئولین ذیربط برای متخلفین لازم است. نباید به فراموشی سپرده شود، تا درس عبرتی برای سرمایه گذاران بخش خصوصی معادن که به جان کارگران بی‌توجه هستند، باشد. بر اساس نتایج آمارگیری منتشر شده از سوی مرکز ایران ۶۰۲۵ معدن در حال بهره‌برداری در کشور می‌باشند که بارها و بارها حوادث ناگوار انفجار رخ داده که استخراج سنگ آهن، زغال سنگ، شن و ماسه بیشترین تعداد وقوع حادثه گزارش شده است که نتیجه ناامنی حوادث معادن علت بخش سرمایه‌داری و خصوصی‌سازی و بی‌توجهی به مسائل ایمنی و هشدار دهنده است که برخی پیمانکاران کاملاً به آن بی‌توجه هستند که کارگران بی‌گناه قربانیان تکراری حوادث دلخراش معادن می‌باشند و رسانه‌های ملی میهنی ما هم فقط با جمله ای تسلیت گونه به خانواده‌های داغدار از ماجرای غم انگیز و فراموش نشدنی می‌گذرند تا حوادث دیگر و تسلیت دیگر …
معادن سرمایه کشور است و مالک آن همه مردم هستند. اگر بخش خصوصی یا سرمایه‌گذار، توان اداره این حوزه و رعایت مقررات مربوطه را نمی‌داند و نمی‌فهمد که جان عده‌ای از کارگران را قربانی اندوخته سرمایه شخصی خود می‌کند، بلافاصله بدون فرصت سوزی باید از سوی مسئولان زیربط، خلع ید گردد . در آزاد ترین اقتصادهای دنیا اگر در بخش خصوصی و استخراج معدن چنین بی‌نظمی و فاجعه‌ای دردناک برای قشر کارگر رخ دهد، شرکت مذکور ضمن پرداخت کلیه غرامت به خانواده جانباختگان و حادثه دیدگان از طریق دادگاه، پروانه بهره‌برداری و فعالیت وی لغو خواهد شد و مجازات سختی در انتظار متخلف می‌باشد که رعایت قوانین استخراج را نادیده گرفته‌است. بی توجهی و سهل انگاری پیمانکاران در معدن مهماندویه دامغان به اصول و مقررات ایمنی باعث مرگ تعدادی از کارگران نیز انجامیده است. این حوادث که جان چندین جوان زحمتکش را از ما گرفت، بدون شک آخرین فاجعه غمبار هم نخواهد بود. چون ریزش معدن در هر لحظه خطرساز و حادثه‌خیز است. امید است همه کارگران نان آور خانواده در پناه حضرت دوست محفوظ باشند. به راستی چرا کارفرمایان قادر به تامین لوازم ایمنی استاندارد برای محافظت از جان کارگران نیستند. با توجه به اینکه در معادن زغال سنگ ایران مقادیر زیادی گاز کشنده متان وجود دارد که متاسفانه قبل از تخلیه این گاز بهره‌برداری می‌شود. متاسفانه کار استخراج به پیمانکاران بدون تخصص و تجربه واگذار می‌شود که سابقه کار معدنی ندارند و اصلاً محیط و مسائل ایمنی را نمی‌شناسند و اصولاً بدون شک بروز حوادث مرگ آفرین هم بیشتر خواهد شد. اصولاً استخراج معادن زغال سنگ همیشه با انفجار گاز متان همراه می‌باشد و این امر طبیعی است و لذا سیستم تهویه باید به شکل هوشمند طراحی و آموزش داده شود. فراموش نکنیم سال گذشته، اتفاق مشابه در معدن طزره استان ما رخ داد و باعث مرگ ۶ کارگر شد که مسئولان حوزه ایمنی کشور در وزارت کار و وزارت صمت ضمن تسلیت کوتاه و مختصر به خانواده‌های مصیبت دیده قول پیگیری و پیشگیری از این حوادث ناگوار داده بودند؛ اما مرگ جانسوز بیش از ۵۰ نفر از کارگران معدن طبس که بیشتر آنها مستاجر و متاهل بودند نشان داد که اتفاق خاصی از نظر فنی و رعایت قوانین رخ نداده و ادعای مسئولان هم در مقابل دوربین‌های صدا و سیما و خبرنگاران شعاری بیش نبود. شاید پس از واگذاری معدن به بخش خصوصی دیگر هیچ مسئولیتی متوجه آنان نمی‌شود و بررسی مسائل ایمنی معادن و نظارت بر آیین نامه و از دست رفتن جان جوانان برایشان چندان اهمیتی ندارد.

به گفته کارشناسان معدن، اگر در معدن طبس یک سنسور گاز متان از سوی کارفرما تهیه و نصب می‌گردید، هیچ اتفاق خاصی متوجه کارگران نبود. یکی از مشاغل سخت و زیان آور کار در معدن است که غلظت گاز در محیط بسیار خطرناک است؛ به ویژه در تونل‌ها که سقف آن کوتاه و کارگر باید فی الاجبار به صورت خوابیده داخل شود که گاهی اوقات اکسیژن به صفر می‌رسد. گرچه معادن را می‌توان یکی از اصلی‌ترین فاکتورهای ثروت کشور قلمداد کرد؛ چرا که می‌تواند نقش قلب تپنده صنایع مختلف را ایفا نماید. اما محافظت و پاسداری از جان کارگران مهم‌تر از سوددهی به بخش خصوصی است. زمانی که سخن از سختی کار به میان می‌آید ناخودآگاه هر شنونده به سمت کار در معدن متمرکز می‌شود، چون کار در چنین محیط‌هایی حساس می‌تواند مشکلات همچون بیماری‌های تنفسی، کاهش شنوایی، بینایی، بویایی، اختلالات عضلانی و… به دنبال داشته باشد. متاسفانه امروز تعدادی از کارفرمایان سودجو در بخش معادن کشور به منظور فرار از تعهدات قانون کار از عقد قرارداد با نیروی انسانی گریزان هستند. این سرپیچی از قانون می‌تواند سلامت و جان کارگران را به خطر اندازد. لازم است مسئولین ذی‌ربط با کنترل نامحسوس و بازدید از محیط حق و حقوق از دست رفته این قشر را به خودشان بازگردانند تا آسیبی به جان و مال کارگران نرسد. جانباختگان معدن را فراموش نکنیم.

payamgooyesemnan