یادداشت روز به قلم علی اکبر مختاری؛

چالش ها و فرصت های ایجاد قطب دامپروی در مهدیشهر

یکی از روشهای رشد و توسعه و برقراری عدالت اقتصادی، تحول و به روز رسانی ظرفیت و پتانسیلهای بومی و محلی در تولیدات کشاورزی و دامی است.  یکی از ظرفیتهای بومی استان سمنان وجود عشایر ایل سنگسر و پرورش دام سبک در شهرستان مهدیشهر است. طرح ایجاد قطب دامپروی در شهرستان مهدیشهر که مصوبه سفر استانی رئیس جمهور به استان سمنان بوده و تاکید مسئولین محلی بر تسریع در اجرایی شدن این طرح همچنین پیگیری جدی نماینده محترم جناب دکتر گلرو قابل تقدیر است. ایجاد شهرک دامپروی و پرورش دام سبک موجب توسعه تولید و اشتغال و دگرگونی اقتصاد منطقه میشود ولی باید قبل از واردن شدن به این فرآیند جوانب مختلف طرح توسط محققین و کارشناسان مورد بررسی قرار گیرد تا به موانع جدی و ساختاری روبرو نشده و درمیانه راه متوقف نشود.  در این مجال به اختصار به فرصتها و چالشهای پیش رو در اجرای این طرح اشاره میشود.

ابتدا طرح ایجاد قطب دامپروری میتواند محدود به پرورش دام سبک نباشد و در مجموعه طرح جامع دامپروی در پرورش دام سبک و دام سنگین، صنایع و کسب و کارهای وابسته به آن برنامه ریزی و تعریف شود. نکته دیگر اینکه روش دامداری یعنی پرورش دام سبک در بیشتر استانهای کشور و به ویژه دربین عشایر ایل سنگسر به صورت سنتی و بهره گیری از مراتع ییلاقی در فصل تابستان و کوچ کردن و استقرار در مراتع قشلاقی در فصول سرد سال می باشد. دامداران وابستگی کامل به مراتع در خارج از محل سکونت و استانهای همجوار دارند و نزولات آسمانی بر رونق یافتن یا رکود و کسادی کسب و کار این قشر از تولید کنندگان سنتی تاثیر مستقیم دارد. اجرای طرح دامپروری با ایجاد شهرک دامپروری و ساختار ثابت و دائمی  منجر به متمرکز شدن ، رونق و رشد دامپروری مدرن میشود و از سویی دیگر مراتع، خاک و گونه های گیاهی در کوهها و دشتها محافظت خواهد شد. همچنین این طرح کمک بزرگی به تولید کنندگانی دارد که مجوز بهره برداری از مرتع نداشته و برای بهره برداری از مراتع استیجاری سالانه باید مبالغ  هنگفتی را هزینه کنند و همیشه در فصل کوچ با بلاتکلیفی و سرگردانی مواجه هستند. در کنار این مزایا جوانان یا افراد علاقمند به شغل دامداری جهت سرمایه گذاری درپرورش دام و تولید میتوانند در این طرح مشارکت کرده و سرمایه های خرد نیز در خدمت تولید و اشتغال قرار میگیرد. از فرصتهای دیگر این طرح میتوان به صنایع جانبی در تولید لبنیات و گوشت و ایجاد کشتارگاههای صنعتی و کارگاههای بسته بندی محصولات پروتئینی و کارخانجات لبنیات، شیرخشک و فرآورده های لبنی و ایجاد خطوط تولید خوراک دام بصورت پیشرفته اشاره کرد. موضوع مهمتر افزایش بهره وری و استفاده از تکنولوژیهای نوین در اصلاح نژاد و افزایش تولید است. در کنار اجرای این طرح مدرن شدن صنعت دامپروری و علمی کردن پرورش دام و ارتباط بین مراکز علمی و مجتمع های تولیدی نیازمند تاسیس دانشکده های علوم دامی در جوار طرح  و حمایت جهت توسعه مراکز تحقیقاتی مرتبط می باشد.

در کنار فرصتهای پیش آمده  چالشهایی نیز بر سر راه تصمیم گیرندگان و مجریان وجود دارد. مسئله اصلی در پرورش دام، تامین نهاده یا تهیه علوفه است و این امر در استانی که میزان نزولات سالانه در سطح پایینی قرار دارد و آب و هوای  خشک دارد و اکثر سرزمین آن بیابانی هستند مزیتی نداشته و باید بخش عمده نیازهای این طرح از خارج از استان تامین گردد. نکته دیگر موضوع تحریم و کمبود نهاده در بازار و مشکلاتی است که دامداران در تهیه علوفه موردنیاز دست به گریبان هستند و این معضل در چند سال اخیر موجب از بین رفتن این کسب و کار در دامدای های خرد گشته است. در کنار این چالشها عدم توازن قیمت گوشت با درآمد اقشار پایین و کاهش یافتن سرانه مصرف گوشت و لبنیات موجب شده سرمایه گذاری در این بخش به شدت کاهش یافته و بیشتر دامداران به دلیل مصائب و فقدان منفعت دست از کار کشیده و  سرمایه خود را به بازارهای دیگر منتقل کنند.

نکته دیگر محدود کردن تولید در داخل و  شکل گیری جمعیت دام مازاد در کشور و عدم ارایه مجوز صادرات توسط دولت و از رونق افتادن تولیدات دامی است.

موضوع دیگر تامین آب است که نیاز اولیه دامداری ها و صنایع وابسته است. چنانچه طرح های انتقال آب به سمنان دچار تاخیر و انحراف شود اجرای این طرح بدون تامین منابع آب با مشکلات اساسی روبرو خواهد شد.

با این توصیف قبل از اجرایی شدن طرح شایسته است بدور از جو زدگی و  با کار کارشناسی مقدمات و پیش بینی های لازم بصورت جزئی و دقیق پیگیری شود.

payamgooyesemnan