یادداشت روز به قلم علی اکبر مختاری؛

وارونگی عملگرایی

دور هفتم مذاکرات ایران با کشورهای ۱+۴در وین بدون نتیجه خاتمه یافت در این مذاکرات نماینده ایران اعلام کرد دو متن پیشنهادی خود درباره موضوعات مورد بحث را که یکی درباره لغو تحریمهاست و دیگری نحوه اقدامات  هسته ای،  ارایه داده است. در مقابل طرف اروپایی می گوید ایران تغییرات قابل توجهی در متن پیش نویس ها وارد کرده  و تقریبا تمام تفاهم هایی که طی ماه ها مذاکره و کار سخت به دست آمده را کنار گذاشته است.  با شکست این دور از مذاکرات موج نا امیدی و سرخوردگی در فضای سیاست بوجود آمده است و رویه گذشته مذاکره برای مذاکره در اذهان متبادر میشود. با این شرایط با توجه به شعار عملگرایی دولت سیزدهم در سیاست خارجی، تضاد و تناقضی رخ داده است که چگونه ایجاد بن بست و  تغییر رویه ها در مذاکرات و حاشیه های پر رنگ تر از متن به آینده ای مطلوب و پیروزی در دیپلماسی منجر خواهد شد. بنابراین پرسشی مطرح میشود که آیا عملکرد دستگاه دیپلماسی کشور برخلاف شعار عملگرایی شکلی وارونه به خود گرفته است و یا چنین مواضعی بخشی از تاکتیک تیم مذاکره برای کسب امتیاز بیشتر است؟

عملکرد چند ماهه  دستگاه دیپلماسی و در سطحی بالاتر مجموعه دولت و جناح اصولگرایی نشانگر آنست که این گروه بجای جلوگیری از اتلاف وقت و تلاش برای شکستن دیوار تحریمها و رهایی مردم از این مصیبت خانمان سوز در پی غیریت سازی با گفتمان رقیب در داخل و بی خاصیت جلوه دادن توافق برجام یا تحقیر آمریکاییان با مذاکرات غیر مستقیم و از این دست حرکات نمایشی است. چنین رفتارهای ظاهرگرایانه با شعار عملگرایی فاصله داشته و رویه ای را در پیش گرفته است که مدام به دنبال حواشی بوده و حاشیه ای پر رنگ تر از متن را رقم میزند. اکنون که فشار تحریم میزان فلاکت و تنگ دستی را افزایش داده است و مردم با افزایش قیمتها و تورم افسار گسیخته روزبه روز سرخورده و عصبانی میشوند اتلاف وقت و به تاخیر انداختن مذاکرات چگونه با عملگرایی توجیه میشود. از مدعیان عملگرایی انتظار میرود در کمترین زمان حصارها وفاصله ها را شکسته و به طور مستقیم و صریح با طرف اصلی به گفتگو بنشینند و نتیجه و منفعت دیپلماسی سریع و صریح عملی گردد. این شکل مذاکره با تشکیل کاروانی ۴۰ نفره و تلاش مجددانه برای وانمود کردن این که این تیم و این دولت با تیم هسته ای قبلی و دولت قبل تفاوت آشکاری دارد و تلاش برای ساختن ترکیبی که هرچه میتواند باشد بجز برجام یا  همزمان در این مذاکرات با روش غیر مستقیم و تبادل پیام با کشوری غایب که مسبب اصلی است   بدنبال تحقیر و  خرد کردن استکبار جهانی بودن چه نان و آبی برای مردم ایران دارد. این شیوه رفتار سیاسی و روشهای نخ نما شده ی مذاکره برای مذاکره در واقع تضاد و وارونگی درعملگرایی دیپلماسی را نشان میدهد.

عملگرایی به یک معنا تجربه گرفتن از گذشته و تاریخ یعنی بهره گیری از تجربیات دیگر دولتها برای اتخاذ تصمیماتی بزرگ و دوری از شعارزدگی و اتلاف منابع و جلوگیری از هدر رفتن فرصتها است. درگیری و جنگ فرسایشی هیچ نتیجه مطلوبی در پی نخواهد داشت  کشورهایی همانند چین یا ویتنام  که اکنون مسیر رشد و توسعه را در پیش گرفته اند  با تغییر در رویه در سیاست خارجی از چنگال درگیری و جدال بی ثمر با قدرتهای بزرگ رهایی یافته اند. بنابراین چنانچه ایران قوی و مردمی میخواهیم و ادعای تمدن سازی داریم باید واقعگرا بوده و تعامل و اطمینان ایجاد کرد. حاشیه سازی و توهمات ما را به مقصدی نمی رساند.

payamgooyesemnan