مبنای سنجش آلایندگی در سمنان چیست و چرا فهرست صنایع منتشر نمی‌شود؟

✍️ یادداشت
نقدی فنی و مطالبه‌گرانه بر «مالیات سبز» در استان سمنان
عباس محقق
♻️ اعلام وصول ۳۴۱ میلیارد ریال (معادل ۳۴.۱ میلیارد تومان) عوارض آلایندگی در سال ۱۴۰۴ و رشد ۲۱۰ درصدی نسبت به سال قبل، در نگاه اول عددی قابل توجه به نظر می‌رسد؛ اما تحلیل فنی ارقام نشان می‌دهد مسئله اصلی نه «نرخ رشد»، بلکه سهم بسیار ناچیزی و کمتر از ۵ درصدی این عدد از ظرفیت اقتصادی و آلایندگی استان است.
▫️ بر اساس برآوردهای اقتصادی، اگر تولید ناخالص داخلی استان سمنان حدود ۳۰۰ هزار میلیارد تومان در نظر گرفته شود، حتی با فرضی بسیار خوش‌بینانه که فقط ۳۰ درصد صنایع استان (عمدتاً صنایع بزرگ و انرژی‌بر) در زمره صنایع آلاینده قرار گیرند، سهم این بخش از تولید ناخالص استان حدود ۹۰ هزار میلیارد تومان خواهد بود. مطابق قانون، صنایع با آلایندگی بالا باید حداقل ۱ درصد فروش خود را به‌عنوان عوارض آلایندگی پرداخت کنند. بنابراین حداقل عوارض مورد انتظار رقمی در حدود ۹۰۰ میلیارد تومان است؛ رقمی که با وصول اعلامی ۳۴.۱ میلیارد تومان فاصله‌ای چشمگیر دارد و کمتر از حدود چهار درصدِ برآورد حداقلی محسوب می‌شود❗️
▫️ این شکاف آماری چند پرسش اساسی را مطرح می‌کند:
➖ چند واحد صنعتی به‌عنوان آلاینده شناسایی و به سازمان امور مالیاتی معرفی شده‌اند؟
➖ آیا صنایع شاخص استان شامل واحدهای گچ، سیمان، فولاد، فروآلیاژ، کاشی و سرامیک، شیمیایی و صنایع مستقر در نواحی صنعتی جنت‌آباد، فجر گرمسار و سیدآباد آرادان در فهرست صنایع آلاینده قرار دارند یا خیر؟
➖ مبنای سنجش آلایندگی (ppm) و درصد عوارض اعمال‌شده برای هر واحد چیست؟
➖ چه میزان از ظرفیت قانونی اخذ عوارض بالفعل شده و چه میزان مغفول مانده است؟
❇️ مالیات سبز صرفاً یک ابزار درآمدی نیست؛ بلکه اهرم سیاست‌گذاری برای اصلاح رفتار صنعتی و جبران خسارات محیط‌زیستی است. اگر صنایع بزرگ و پرآلاینده استان سهم واقعی خود را نپردازند، نه‌تنها عدالت زیست‌محیطی مخدوش می‌شود، بلکه منابع لازم برای توسعه فضای سبز، مدیریت پسماند و کاهش آلودگی نیز تأمین نخواهد شد.
▫️ در شرایطی که استان سمنان با تنش آبی، آلودگی هوا و تخریب منابع خاک مواجه است، شفاف‌سازی فهرست صنایع آلاینده، انتشار عمومی میزان عوارض هر بخش و اجرای کامل قانون، ضرورتی انکارناپذیر است.
▫️ مسئله امروز رشد درصدی نیست؛ مسئله، تحقق کامل ظرفیت قانونی برای صیانت از محیط‌زیست استان است.
♻️ خطاب به اداره کل محیط‌زیست و دانشگاه علوم پزشکی استان سمنان
▫️ با توجه به نقش قانونی و مستقیم این دو دستگاه در پایش، ارزیابی و اعلام صنایع آلاینده، یک مطالبه جدی و روشن وجود دارد:
◀️ لیست کامل واحدهای صنعتی آلاینده استان دقیقاً چه زمانی منتشر می‌شود؟
لازم است مشخص شود:
➖ چه تعداد واحد صنعتی در سال ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ به‌عنوان آلاینده شناسایی و به سازمان امور مالیاتی معرفی شده‌اند؟
➖ وضعیت صنایع بزرگ و شناخته‌شده استان مانند واحدهای گچ، سیمان، فولاد، فروآلیاژ، کاشی و سرامیک و صنایع شیمیایی در این فهرست چگونه است؟
➖ مبنای سنجش آلایندگی هر واحد (ppm، نوع آلاینده و درجه‌بندی) چه بوده و چه واحدهایی مشمول عوارض شده‌اند؟
➖ چرا فهرست صنایع آلاینده به‌صورت عمومی منتشر نمی‌شود تا امکان نظارت اجتماعی وجود داشته باشد؟
▫️ تا زمانی که لیست دقیق صنایع آلاینده شفاف و قابل دسترس نباشد، میزان واقعی اخذ عوارض و اثرگذاری آن نیز قابل ارزیابی نخواهد بود. انتشار این فهرست حداقل انتظار افکار عمومی و جامعه مطالبه‌گر استان است.
♻️ خطاب به اعضای محترم شورای اسلامی شهر سمنان
▫️ با توجه به اینکه عوارض آلایندگی به شهرداری‌ها تخصیص داده می‌شود و طبق قانون باید در حوزه‌های زیست‌محیطی، توسعه فضای سبز و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان هزینه شود، این پرسش جدی از اعضای شورای شهر سمنان مطرح است:
➖ در تمام سال‌های گذشته، به‌عنوان نمایندگان مردم و ناظر بر عملکرد شهرداری، چه پیگیری مشخص، مستمر و مستندی برای شناسایی صنایع آلاینده و مطالبه کامل عوارض آلایندگی از دستگاه‌های مسئول، به‌ویژه اداره کل محیط‌زیست و دانشگاه علوم پزشکی استان، انجام داده‌اید؟
➖ چرا با وجود آثار آشکار آلودگی‌های صنعتی بر سلامت شهروندان و محیط‌زیست شهری، مطالبه‌گری مؤثر و شفاف برای احقاق حق قانونی شهر سمنان در دریافت این عوارض شکل نگرفته و گزارش روشنی از نتایج این پیگیری‌ها به افکار عمومی ارائه نشده است؟
▫️ انتظار می‌رود شورای شهر، به‌عنوان مدافع منافع عمومی، نسبت به این حق قانونی سکوت نکند و پاسخ‌گوی میزان مطالبه، پیگیری و نتایج عملکرد خود در این حوزه باشد.

payamgooyesemnan