یادداشت روز به قلم محمود صوفی آبادی؛

بازآفرینی محله های قدیمی سمنان

شهر سمنان یکی از شهرهای تاریخی ایران است که در دامنه جنوبی سلسله جبال البرز و بر سر جاده ابریشم واقع شده است . نام سمنان در آثار و کتب تاریخی و قدیمی از جمله کتاب الفتوح ، کتاب مروج الذهب و . . . آمده است . گویش مردم سمنان ، گویش سمنانی است . آب و هوای این شهر در تابستان گرم و در زمستان سرد می باشد . مبنای اولیه شهر سمنان را به طهمورث دیوبند از پادشاهان پیش دادی نسبت می دهند . آب رودخانه گل رودبار در شمال سمنان در مکانی به نام آب پخش کن به استخرهای قدیمی سمنان منتقل می شود .

شهر سمنان دارای محله های قدیمی در بافت سنتی می باشد : محله اسفنجان – محله شاهجوق – محله لتیبار – محله ناسار و محلات ثلاث شامل زاوغان ، کوشمغان و کدیور

هر یک از این محله های قدیمی دارای آثار تاریخی و باستانی از قبیل قلعه ، خندق ، آب انبار قدیمی ، برج قدیمی ، دروازه ، مقبره ، آسیاب ، امامزاده ، مسجد ، بادگیر ، حمام ، کاروان سرا ، مناره ، مدرسه و استخر قدیمی هستند .

یکی از ویژگی های محله های قدیمی ، جاری بودن نهرهای آب استخرهای قدیمی سمنان است . این نهرها از داخل مناطق مختلف و کوچه ها و نقاط مسکونی شهر سمنان می گذرند و شالوده اصلی بافت قدیمی سمنان را تشکیل داده اند . سیستم و نظام تقسیم آب سبب شده است ، باغات متعددی در مناطق مختلف قدیمی سمنان وجود داشته باشند که طراوت و زیبایی خاص را به محله های قدیمی سمنان داده اند و تامین کننده اصلی محصولات باغی و کشاورزی شهر سمنان به شمار می آیند .

یکی از دغدغه های مهم ، حفظ بافت تاریخی و معماری قدیمی شهر سمنان می باشد و لذا بازسازی و بهسازی محله های سنتی شهر سمنان باید با حساسیت ویژه ای صورت گیرد .

تهیه سند بازآفرینی بافت قدیم ، هماهنگی و تعامل و هم افزایی نهادهای متولی امربازآفرینی ، امکان سنجی نحوه مشارکت ساکنین ، مقاوم سازی ابنیه قدیمی ، برگزاری کارگاه های آموزش برای حفظ و احیای بافت قدیم ضروری به نظر می رسد .

محله های قدیمی با مشکل آسیب های اجتماعی مثل حاشیه نشینی ، اعتیاد ، سرقت نیز مواجه هستند . بنابراین برنامه ریزی برای بهبود کیفیت زندگی و سطح خدمات اجتماعی و فرهنگی و رفع کاستی های زیرساختی نیز لازم است .

وجود خانه های متروکه ، پلاکهای ثبتی مجهول المالک و ورثه ای ، چهره بافت تاریخی شهر سمنان را مخدوش ساخته است . از این رو با زنده سازی و تجدید حیات در محله های بافت قدیم باید مورد توجه جدی قرار گیرد .

علاوه بر موضوع حفظ واحیا و مرمت و بهسازی بافت قدیمی و سنتی ، موارد دیگری نیز در خصوص محله های قدیمی سمنان پیشنهاد می گردد .

• تدوین تاریخچه کامل محله های قدیمی سمنان و آثار تاریخی هر محله به تفکیک
• جمع آوری و تکمیل اطلاعات مربوط به مشاغل و کسبه قدیمی سمنان ، مکتب خانه ها ، استخرها ، طومار استخرها ، آب انبارها ، آسیاب ها ، گرمابه ها و . . .
• تدوین مجموعه ای از اشخاص و بزرگان قدیمی محله های سمنان
• ایجاد موزه تخصصی برای نگهداری اسناد قدیمی مثل وقف نامه ها ، تقسیم نامه ها ، قباله های نکاحیه قدیمی و ابزار و ادوات قدیمی اعم از کشاورزی ، دامداری ، بنایی ، نانوایی ، نخ ریسی و . . .
• توجه به ظرفیت گردشگری فرهنگی و مذهبی محله های قدیمی سمنان

payamgooyesemnan