«نظام سنتی تقسیم آب» سمنان در انتظار جهانی شدن

«نظام سنتی تقسیم آب» سمنان در انتظار جهانی شدن

با توجه به منابع محدود آب در کشور، تقسیم آب و نقش آن همواره سهمی تعیین کننده داشته و از مسائل اقتصادی و اجتماعی – سیاسی بوده است. در چنین مواردی شیوه‌های سنتی ابداعی پیشینیان در مورد نحوه تقسیم آب و سهم حقابه بر آن منطبق بر مناسبات اجتماعی و اقتصادی طبیعی هر محل، کلید حل اینگونه معضلات بوده است و بسیاری از آنها سال‌ها و حتی در مواردی قرن‌ها دوام یافته‌اند.

نظام سنتی تقسیم آب در شهر سمنان قدمتی بیش از یک هزار سال دارد و از قرن‌ها پیش تاکنون رایج و مورد استفاده بوده است. تقسیم آب به صورت سنتی توسط آب پخش کن یا «برجُم کبیر» روی رودخانه گلرودبار انجام می شده است و نهایتا پس از تقسیم آب رودخانه در محل پارا (آب پخش کن) توسط شش نهر اصلی به سمت شش استخر به نام های شاهجوق، لتیبار، ناسار، اسفنجان، کدیور، کوشمغان و زاوقان که در حقیقت منابع اصلی آب کشاورزی در مناطق مختلف شهر بوده است، هدایت می‌شد و از آنجا با توجه به حقابه هر فرد میزان کل سهم افراد در هر روز تعیین و تخصیص داده می‌شد.

نظام سنتی تقسیم آب شهر سمنان در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. پیش از آن نیز، مجموعه آب پخش کن سمنان «برجُم کبیر»  و نهرهای ۶ گانه این منطقه ثبت ملی شده است. از یک سال و نیم گذشته تلاش‌ها و پیگیری‌های زیادی برای ثبت جهانی این نظام سنتی تقسیم آب شهر سمنان آغاز شده است و مستندات آن در حال جمع آوری و مطالعات آن نیز در حال انجام است.

حق آبه کشاورزان و باغداران هر روز صبح توسط فرد معتمد محلی که «میرآب» نامیده می‌شود اندازه‌گیری و تقسیم می‌شود.

«برجُم» یا «پارا» در گویش و زبان سمنانی به جایی گفته می‌شود که آب جمع می‌شود و از آنجا با توجه به حقابه هر فرد میزان کل سهم افراد در هر روز تعیین و تخصیص داده می‌شد.

در چنین مواردی شیوه‌های سنتی ابداعی پیشینیان در مورد نحوه تقسیم آب و سهم حقابه برآن منطبق بر مناسبات اجتماعی و اقتصادی طبیعی هر محل، کلید حل اینگونه معضلات بوده است و بسیاری از آنها سال‌ها و حتی در مواردی قرن‌ها دوام یافته‌اند.

قسمت جنوبی شهر سمنان را باغات و اراضی کشاورزی تشکیل داده است. تقسیم آب به صورت سنتی از آب پخش کن سمنان یا «برجُم کبیر» توسط شش نهر اصلی به سمت شش استخر به نام های شاهجوق، لتیبار، ناسار، اسفنجان، کدیور، کوشمغان و زاوقان که در حقیقت منابع اصلی آب کشاورزی در مناطق مختلف شهر بوده است، هدایت می شود.

تقسیم آب به صورت سنتی توسط شش نهر اصلی از آب پخش کن «برجُم کبیر» سمنان به سمت شش استخر در مناطق مختلف شهر هدایت می‌شود.

در قسمت جنوبی هر یک از استخرهای ۶ گانه شهر سمنان، یک یا چندین «برجُم» یا «پارا» وجود دارد. در گویش و زبان سمنانی به جایی گفته می‌شود که آب جمع می شود و از آنجا با توجه به حقابه هر فرد میزان کل سهم افراد در هر روز تعیین و تخصیص داده می شود.

تقسیم آب به صورت سنتی توسط شش نهر اصلی از آب پخش کن «برجُم کبیر» سمنان به سمت شش استخر در مناطق مختلف شهر هدایت می شود.

تقسیم آب به صورت سنتی توسط آب پخش کن یا «برجُم کبیر» بر روی رودخانه گلرودبار انجام می شد و نهایتا پس از تقسیم آب رودخانه در محل پارا (آب پخش کن) توسط شش نهر اصلی هدایت می شود.

حق آبه کشاورزان و باغداران هر روز صبح توسط فرد معتمد محلی که «میرآب» نامیده می‌شود اندازه‌گیری و تقسیم می‌شود.

میرآب با وسیله و ابزاری که مقیاس اندازه‌گیری آب در «برجُم» است کار تقسیم آب را انجام می دهد. «برجُم» یا «پارا» در گویش و زبان سمنانی به جایی گفته می‌شود که آب جمع می‌شود.

نظام سنتی تقسیم آب در شهر سمنان قدمتی بیش از یک هزار سال دارد و از قرن‌ها پیش تا‌کنون رایج و مورد استفاده بوده است.

«نظام سنتی تقسیم آب شهر سمنان» در سال ۱۳۹۰ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شده است. از یک سال و نیم گذشته تلاش‌ها و پیگیری‌های زیادی برای ثبت جهانی این نظام سنتی تقسیم آب شهر سمنان آغاز شده است و مستندات آن در حال جمع آوری و مطالعات آن نیز در حال انجام است.

با توجه به منابع محدود آب در کشور، تقسیم آب و نقش آن همواره سهمی تعیین کننده داشته و از مسائل اقتصادی و اجتماعی – سیاسی بوده است.

«پارا» به معنی آب پخش کن و جایی که آب جمع می شود و «پارابان» به معنی نگهبان آب پخش کن در گویش و زبان سمنانی رایج است. پارابان برای نگهبانی از آب، در ساختمان کوچکی کنار پارا مستقر می‌شود.

نهرهای ۶ گانه سمنان از آب پخش کن یا «برجُم کبیر» به سمت شش استخر به نام های شاهجوق، لتیبار، ناسار، اسفنجان، کدیور، کوشمغان و زاوقان که در حقیقت منابع اصلی آب کشاورزی در مناطق مختلف شهر بوده است هدایت می شود. مجموعه آب پخش کن سمنان و نهرهای ۶ گانه این منطقه ثبت ملی شده است.

منبع : ایسنا

payamgooyesemnan